Cybersecurity-glossarium

Bij een account takeover (accountovername) wordt een online account door derden gestolen. Criminelen verschaffen zich onbevoegd toegang (bijvoorbeeld met gehackte wachtwoorden), blokkeren vaak de echte gebruiker en misbruiken het account voor fraude of diefstal van gegevens.

Anonimisering betekent dat persoonsgegevens zodanig worden gewijzigd dat deze niet meer naar een specifieke persoon kunnen worden herleid. In tegenstelling tot pseudonimisering is deze stap meestal onomkeerbaar, zodat daarmee de privacy wordt beschermd.

Een 'aanval met brute kracht' is een methode waarbij aanvallers geautomatiseerde software gebruiken om miljarden wachtwoordcombinaties per seconde uit te proberen, totdat het juiste wachtwoord wordt gevonden.

Hierbij maken oplichters nepprofielen aan op sociale netwerken of in datingapps om een emotionele band met slachtoffers op te bouwen en ze later financieel uit te buiten of te manipuleren.

Een geautomatiseerde aanval waarbij criminelen lijsten met eerder gestolen gebruikersnamen en wachtwoorden gebruiken om bij andere diensten in te loggen. Deze truc is vaak succesvol, omdat veel mensen overal hetzelfde wachtwoord gebruiken.

Een algemene analyse van de digitale dreiging. Hierbij worden technische gegevens gecombineerd met menselijke analyse en met de geopolitieke context, om bedrijven proactief te beschermen tegen aanvallen, voordat deze daadwerkelijk plaatsvinden.

Een verborgen gedeelte van het internet dat alleen met speciale software (zoals Tor Browser) toegankelijk is. Het darknet biedt een hoge mate van anonimiteit, maar wordt helaas vaak gebruikt als marktplaats voor gestolen gegevens en illegale goederen.

Een juridische term (vaak in het kader van de AVG) die aangeeft dat er persoonsgegevens verloren zijn gegaan of onrechtmatig zijn verstrekt. Dergelijke inbreuken moeten vaak aan de autoriteiten worden gemeld.

De bescherming van gegevens tegen verlies, manipulatie of ongeoorloofde toegang door middel van technische maatregelen zoals versleuteling, firewalls en back-ups.

Het onopzettelijk vrijgeven van gevoelige gegevens, bijvoorbeeld door een verkeerde configuratie van een server of door een beveiligingslek, waardoor gegevens op internet voor onbevoegden toegankelijk worden.

Alle inhoud op internet die ontoegankelijk is voor zoekmachines zoals Google (bijvoorbeeld databases of mailboxen die met een wachtwoord zijn beveiligd). Het deepweb is duidelijk groter dan het 'zichtbare' web en niet per se gevaarlijk.

Jouw digitale identiteit is het totaal van alle sporen die je op internet achterlaat: je digitale profiel dus eigenlijk. Het bestaat uit gegevens die je bij online bankieren, op sociale media of bij online winkelen opgeeft. Wie controle heeft over dit profiel, kan zich digitaal als jou voordoen.

Het gericht zoeken naar en publiceren van privégegevens van iemand (zoals adres, telefoonnummer of werklocatie) op internet met het doel het slachtoffer te intimideren of vernederen.

Een beveiligingsmethode waarbij gegevens op het apparaat van de verzender worden versleuteld en pas bij de ontvanger weer worden ontsleuteld. Niemand anders, zelfs niet de aanbieder van de dienst, kan de inhoud lezen.

De continue bewaking van alle van buitenaf zichtbare digitale kwetsbaarheden van een bedrijf (bijvoorbeeld vergeten subdomeinen of open poorten) om het 'aanvalsoppervlak' voor hackers te minimaliseren.

Een digitale beveiligingsbarrière die het inkomende en uitgaande netwerkverkeer controleert en verdachte verbindingen op basis van vastgelegde veiligheidsregels blokkeert.

Alle maatregelen en technologieën die tot doel hebben frauduleuze activiteiten (zoals creditcard- of identiteitsfraude) direct te herkennen en te voorkomen.

Een verbindingsknooppunt tussen twee netwerken. Op het gebied van beveiliging fungeert een gateway vaak als controlepunt dat gegevens filtert, voordat deze vanuit het internet in het interne bedrijfsnetwerk terechtkomen.

Een techniek waarbij de toegang tot internetcontent wordt beperkt of geblokkeerd op basis van de geografische locatie van de gebruiker (bepaald via het IP-adres).

Het gebruikmaken van beveiligingslekken in computersystemen. Terwijl 'ethische hackers' dit doen om lekken te repareren, hebben criminelen het doel om gegevens te stelen of systeemstoringen te veroorzaken.

Een honeypot is een systeem dat bewust kwetsbaar is gemaakt, als valstrik voor hackers. Hiermee worden aanvallers gelokt, zodat hun methoden kunnen worden geanalyseerd zonder dat het echte bedrijfsnetwerk in gevaar wordt gebracht.

De versleutelde versie van het internetprotocol. HTTPS zorgt ervoor dat de gegevensoverdracht tussen jou en een website veilig is. Dit neemt niet weg dat alleen de overdracht zelf wordt beschermd. HTTPS biedt geen bescherming tegen frauduleuze inhoud op de doelwebsite zelf.

Bij identiteitsdiefstal gebruiken criminelen jouw persoonsgegevens (bijvoorbeeld je naam, creditcardnummer of aanmeldgegevens) om zich als jou voor te doen en strafbare feiten of fraude te plegen. Aangezien gestolen gegevens vaak jaren op internet circuleren, is het verwijderen van deze gegevens ingewikkeld. Volgens het Duitse overheidsbureau voor informatiebeveiliging (Bundesamt für Sicherheit in der Informationstechnik, BSI) is identiteitsdiefstal een van de drie grootste bedreigingen voor internetgebruikers.

Het proces dat in een bedrijf is ingesteld om op een beveiligingsincident (zoals een hack) te reageren en dat erop gericht is de schade te beperken en de normale bedrijfsvoering zo snel mogelijk te herstellen.

Een instelling in de browser die voorkomt dat de geschiedenis, cookies of formuliergegevens lokaal op het apparaat worden opgeslagen. Let op: hiermee ben je niet onzichtbaar voor je internetprovider of de website zelf.

Een 'information stealer' is schadelijke software (malware) die ongemerkt op je apparaat terechtkomt. Deze software jaagt stilletjes op wachtwoorden, onderschept e-mails of registreert je toetsaanslagen (keylogging) om gevoelige gegevens naar criminelen te sturen.

Het IP-adres is het digitale adres van jouw apparaat op internet. Dit adres is nodig om datapakketten hun weg te laten vinden, zodat er bijvoorbeeld een website op je beeldscherm kan worden weergegeven.

Een aanval waarbij criminelen gemanipuleerde USB-oplaadpunten (bijvoorbeeld op luchthavens) gebruiken om tijdens het laden stiekem malware op je mobiele telefoon te installeren of gegevens te stelen.

Bij keylogging (registratie van toetsaanslagen) worden alle toetsaanslagen stiekem vastgelegd door schadelijke software. Criminelen gebruiken deze methode als een digitaal afluisterapparaat om wachtwoorden, pincodes of vertrouwelijke berichten direct tijdens het invoeren mee te kunnen lezen.

Een beveiligingsconcept waarbij gebruikers en programma's alleen die toegangsrechten krijgen die strikt noodzakelijk zijn voor hun huidige taak, dus niet meer en niet minder.

Malware is een verzamelbegrip voor 'schadelijke software' (Engels: 'malicious software'). Het gaat hierbij bijvoorbeeld om virussen, spyware of Trojaanse paarden die zijn geprogrammeerd om schade op je apparaat te veroorzaken, gegevens te stelen of je te bespioneren, vaak zonder dat je dat doorhebt.

Een verificatiemethode waarbij ten minste twee verschillende bewijzen voor je identiteit worden gevraagd (bijvoorbeeld een wachtwoord en een vingerafdruk of code op je mobiele telefoon).

Een moderne firewall die niet alleen IP-adressen blokkeert, maar ook de inhoud van datapakketten grondig controleert op verborgen schadelijke software.

Het verzamelen en analyseren van gegevens die verkregen zijn uit openbaar beschikbare bronnen (internet, sociale media, registers) om veiligheidsrisico's of bedreigingen voortijdig op te sporen.

Phishing is een vorm van oplichting waarbij criminelen proberen jouw persoonsgegevens te stelen. Dat doen ze door valse e-mails of nepberichten te sturen om je zover te krijgen wachtwoorden of creditcardnummers aan hen door te geven.

Een verraderlijke oplichtingstruc waarbij daders wekenlang proberen vertrouwen op te bouwen ('vetmesten') om hun slachtoffers daarna tot grote investeringen in frauduleuze cryptoplatforms te verleiden ('slachten').

Een samenvoeging van de woorden 'QR-code' en 'phishing'. Hierbij worden gemanipuleerde QR-codes (bijvoorbeeld op parkeerboetes of in brieven) gebruikt om gebruikers naar een valse betaalsite te leiden.

Gijzelsoftware waarmee gegevens worden versleuteld en pas na betaling van losgeld (meestal in bitcoins) weer worden vrijgegeven. Volgens het jaarverslag van 2025 van het BSI blijft dit een van de meest kritieke bedreigingen voor bedrijven.

Een router is een apparaat dat het internetsignaal in je huis verspreidt. De router ontvangt het signaal van je provider en stuurt dit via wifi of een kabel door naar je apparaten.

Een afpersingsmethode waarbij criminelen beweren intieme beelden van het slachtoffer te bezitten (vaak is dit een leugen) en dreigen deze beelden te publiceren als er geen geld wordt betaald.

Het gebruik van hard- of software in een bedrijf zonder toestemming of medeweten van de IT-afdeling. Dit vormt een groot veiligheidsrisico, omdat er geen toezicht is op deze tools.

Simswapping is een vorm van identiteitsdiefstal waarbij criminelen je mobiele nummer naar hun eigen simkaart overzetten. Zo kunnen ze toegang krijgen tot jouw accounts die aan dit nummer zijn gekoppeld.

Smishing (een combinatie van 'sms' en 'phishing') is de diefstal van gegevens via tekstberichten. Criminelen versturen sms-berichten met een dringende toon, bijvoorbeeld over de bezorging van een pakket of een geblokkeerd account, om je over te halen om op een link te klikken. Daar worden dan je wachtwoorden of bankgegevens op een nepwebsite onderschept.

Social engineering ('sociale manipulatie') is een methode waarbij criminelen niet een computer hacken, maar een persoon. Door middel van misleiding, bijvoorbeeld een neptelefoontje van een supportafdeling of een e-mailbericht dat net echt lijkt, word je overgehaald om vrijwillig wachtwoorden door te geven of geld over te maken. Het is eigenlijk 'grootoudersfraude' in digitale vorm.

Een spamfilter is een functie in e-mailprogramma's die ongewenste e-mailberichten automatisch naar een speciale map verplaatst. Zo blijft de inbox vrij van ongewenste reclame of pogingen tot fraude.

Software die ontworpen is om je te bespioneren, je gebruiksgedrag te registreren en deze gegevens buiten jouw medeweten naar anderen te verzenden.

Een sterk wachtwoord is moeilijk te raden. Het bestaat uit een combinatie van hoofdletters en kleine letters, cijfers en speciale tekens en mag maar voor één dienst worden gebruikt.

Un navigateur Web spécial qui achemine votre connexion via plusieurs serveurs dans le monde entier (principe du routage en oignon) afin d’effacer vos traces sur Internet et de vous permettre d’accéder au darknet.

Schadelijke software die zich voordoet als een nuttig programma. Zodra je de software opent, wordt er op de achtergrond andere malware geïnstalleerd of wordt er een achterdeurtje voor hackers geopend.

Tweestapsverificatie is een extra beveiligingsmaatregel voor je accounts. Naast je wachtwoord is er een tweede, onafhankelijke verificatiestap (bijvoorbeeld een code via sms) nodig om je aan te melden.

Een tool waarmee lange webadressen in korte links worden omgezet (bijvoorbeeld bit.ly). Dergelijke tools wordt vaak door criminelen gebruikt om de uiteindelijke bestemming van een gevaarlijke link te verhullen.

Een verdachte sms is een misleidend bericht dat je onder druk zet om op een link te klikken om bijvoorbeeld je gegevens te verstrekken of geld over te maken. Een dergelijk bericht herken je vaak aan spelfouten, een onbekende afzender en dringende of bedreigende taal. Je kunt de sms het beste direct verwijderen en nergens op klikken.

Een samentrekking van 'voice phishing': pogingen tot fraude via de telefoon. Aanvallers doen zich voor als bank- of supportmedewerker om je over te halen gevoelige gegevens te verstrekken of bankoverschrijvingen te doen.

Een VPN is een dienst die een beveiligde en versleutelde verbinding met internet tot stand brengt. Je IP-adres wordt verborgen en je gegevens worden beschermd, met name bij gebruik van openbare netwerken.

Een wachtwoordmanager is een digitale tool die jouw wachtwoorden veilig en versleuteld opslaat. Je hoeft dan alleen nog maar één sterk hoofdwachtwoord te onthouden. Wachtwoordmanagers zijn er als computerprogramma of als app voor je smartphone.

Een gerichte vorm van phishing waarbij de 'grote vissen' (bestuurders, directeuren) het doelwit zijn, om met behulp van hun uitgebreide bevoegdheid enorme schade te veroorzaken.

Een technische aanval op programma's die XML-gegevens verwerken. Daarbij wordt het systeem gedwongen om interne bestanden prijs te geven of andere servers op het netwerk aan te vallen.

Een bekende fysieke beveiligingssleutel die voor tweestapsverificatie wordt gebruikt. Deze sleutel moet meestal in een USB-poort worden geplaatst of tegen een smartphone aan worden gehouden om een aanmelding goed te keuren.

Een beveiligingsmodel dat het motto 'nooit vertrouwen, altijd verifiëren' hanteert. Elk verzoek aan een netwerk wordt gecontroleerd, of het nu van buitenaf of vanuit het bedrijf zelf komt.