Wat is het darknet?

Het darknet (ook wel dark web genoemd) is een begrip dat op internet vaak voor verwarring zorgt. Hoewel velen bij dit onderwerp meteen aan illegale activiteiten denken, is de werkelijkheid veel complexer. Dagelijks maken wereldwijd ongeveer 2 tot 3 miljoen mensen gebruik van het netwerk, voornamelijk via Tor Browser om anonimiteit te waarborgen (DeepStrike, 2025). Volgens studies is ongeveer 52 procent van de inhoud op het darkweb volgens de Britse of Amerikaanse wetgeving legaal.

Het darknet is een verborgen deel van het digitale universum. Het gaat om een overlay-netwerk dat niet door traditionele zoekmachines zoals Google wordt gescand. Om toegang te krijgen, hebben gebruikers speciale software nodig, meestal Tor Browser (The Onion Router).

Waarom is het darkweb niet zichtbaar op het 'gewone' internet?

In tegenstelling tot het clearweb (het zichtbare internet) wordt de inhoud op het darkweb niet geïndexeerd. Dat betekent dat webcrawlers van Google of Bing de pagina's niet kunnen vinden. De communicatie is versleuteld en loopt via vele verschillende knooppunten, wat een hoge mate van anonimiteit mogelijk maakt.

Het darknet is geen afzonderlijke plek, maar een verzameling van vele kleinere netwerken en verborgen diensten die gebaseerd zijn op decentralisatie.

De basis van het darkweb wordt meestal gevormd door peer-to-peerverbindingen en de zogenaamde 'onion routing’.

Het principe van Tor (The Onion Router)

Als je op het darknet surft, worden je gegevens in meerdere lagen (schillen) versleuteld, net als bij een ui (Engels: onion).

1. De browser verstuurt het verzoek vanaf een willekeurig beginpunt.

2. De informatie loopt via verschillende servers over de hele wereld.

3. Pas bij het eindpunt wordt de laatste laag ontsleuteld om de doelpagina te laden.

Door deze methode blijft de gebruiker grotendeels anoniem, aangezien geen enkel punt zowel de bron als de bestemming van de gegevens kent. Veel deskundigen raden bovendien aan om een VPN te gebruiken om je eigen locatie te verbergen nog voordat je het Tor-netwerk betreedt.

Om dit onderwerp beter te begrijpen, helpt een vergelijking met een ijsberg. Het internet zoals wij dat kennen, is slechts het topje van de ijsberg.

Surface web (clearweb)

Het surfaceweb, ook wel het clearweb genoemd, is het deel van de digitale ruimte dat we dagelijks bezoeken via gangbare browsers zoals Chrome of Safari. Hier staan alle websites die door zoekmachines zoals Google worden geïndexeerd. Volgens schattingen maakt dit gedeelte echter slechts 4 tot 10 procent van het totale digitale volume uit. Alles wat je op het internet vindt zonder aanmelding en versleuteling valt hieronder.

Deep web 

Het deepweb is veruit het grootste deel en maakt ongeveer 90 procent van het totale digitale netwerk uit. Hier bevinden zich gegevens die niet openbaar toegankelijk zijn en daarom niet door zoekmachines kunnen worden gevonden. Daaronder valt informatie die met een wachtwoord is beveiligd, zoals internetbankieren, gegevens in je eigen cloud, medische databases en interne bedrijfsnetwerken. De toegang loopt weliswaar via gewone software, maar vereist wel de juiste toegangsrechten (aanmelden). 

Dark Web (darknet)

Het darknet is een technisch afgeschermd deel dat minder dan 1 procent van het internet uitmaakt. Het is een versleuteld netwerk dat is ontworpen voor maximale anonimiteit. Je kunt hier niet zomaar met een standaardbrowser naartoe surfen. In plaats daarvan heb je speciale software nodig, zoals Tor. De websites op het darkweb eindigen meestal op .onion en zijn bewust verborgen om de privacy van gebruikers en beheerders te beschermen.

In tegenstelling tot wat velen denken, zijn niet alle activiteiten op het darknet illegaal. Uit een onderzoek van 13.600 onion-pagina’s kwam een verrassend beeld van de daar aangeboden diensten naar boven:

• 29% diensten voor het delen van bestanden: uitwisseling van gegevens om staatscensuur te omzeilen;

• 28% gelekte gegevens: marktplaatsen en forums voor informatie over datalekken;

• 12% fraude: handel in creditcardgegevens en vervalste documenten;

• 4% drugs: handel op speciale marktplaatsen;

• 0,3% wapens: een verwaarloosbaar klein deel van de informatie.

Legaal gebruik van het darknet

Veel gebruikers maken voor legale doeleinden gebruik van het darkweb, met name in landen met een strenge censuur of streng toezicht. Journalisten en klokkenluiders maken gebruik van de anonimiteit om veilig te kunnen communiceren. Zelfs sociale netwerken zoals Facebook en de New York Times hebben eigen onion-pagina's om mensen in onderdrukkende regimes toegang tot informatie te bieden.

Hoewel veel dingen op het darkweb legaal zijn, blijft het een toevluchtsoord voor criminelen. Vooral de handel in gestolen informatie is zorgwekkend. Wanneer bedrijven het slachtoffer worden van een cyberaanval, belanden de gestolen gebruikersgegevens (zoals e-mailadressen en wachtwoorden) vaak op forums op het darknet.

Waarom is identiteitsdiefstal op het dark web zo lucratief?

Criminelen maken gebruik van de anonimiteit op het darknet om complete databases te verkopen. Deze gegevens dienen vervolgens als basis voor:

• phishingaanvallen

• afpersing

• overname van socialemedia-accounts

• fraude

In een wereld waarin miljarden gestolen of openbaar gemaakte gegevensbestanden op het internet circuleren, is het moeilijk om je eigen digitale identiteit te beschermen. Hier komt omniac om de hoek kijken. De app fungeert als je persoonlijke, vroegtijdige waarschuwingssysteem.

• Dark web monitoring: omniac speurt voortdurend op het internet, deepweb en darknet naar geverifieerde datalekken waarin jouw gegevens voorkomen.

• Onmiddellijke waarschuwingen: zodra je e-mailadres, telefoonnummer, IBAN of andere persoonlijke kenmerken worden gevonden, word je onmiddellijk gewaarschuwd.

• Meer eigen verantwoordelijkheid: je kunt proactief handelen door bijvoorbeeld je wachtwoord te wijzigen of tweefactorauthenticatie (tweestapsverificatie) in te stellen. Omniac geeft je, afhankelijk van het probleem, exacte aanbevelingen voor verdere actie.

Als je om journalistieke of persoonlijke redenen op het darknet wilt surfen, moet je een aantal regels in acht nemen om je eigen beveiliging te waarborgen:

1. Gebruik alleen de officiële Tor Browser: download het programma nooit van externe dienstverleners.

2. Maak gebruik van een VPN: met een hoogwaardige VPN wordt je internetverkeer al versleuteld voordat je in het Tor-netwerk zit.

3. Geen persoonlijke gegevens: voer nooit je echte naam, e-mailadres of wachtwoorden op onion-websites in.

4. Schakel scripts uit: schakel JavaScript uit in de browser om risico’s door schadelijke inhoud te minimaliseren.

5. Wees voorzichtig met downloaden: bestanden op het darknet kunnen malware bevatten die je anonimiteit in gevaar brengt zodra je het bestand op het clearweb opent.